Univerzitet u Novom Sadu
Filozofski fakultet
Odsek za psihologiju

Pretraživanje repozitorijuma
Objavljeno u: Savremeni trendovi u psihologiji, 2011, str. 5-6, Novi Sad: Filozofski fakultet

Tip publikacije: plenarno predavanje

Mirjana Božić
Department of Experimental Psychology, University of Cambridge & MRC Cognition and Brain Sciences Unit, Cambridge, UK

Neurobiološke osnove razumevanja ljudskog govora

Postojeći rezultati nagoveštavaju da razumevanje jezika angažuje dva funkcionalno različita neuro-kognitivna sistema u ljudskom mozgu: prvi je rasprostranjen preko obe hemisfere i podržava opšte procese povezivanja zvučnog signala sa leksičkim značenjem, dok je drugi lokalizovan u levoj hemisferi i specijalizovan za gramatiku. Direktno smo testirali ovu hipotezu u nizu fMRI eksperimenata, kroz manipulaciju vrsta složenosti engleskog govornog jezika. Rezultati su pokazali da perceptualna kompleksnost reči (npr. prisustvo umetnutog korena druge reči, eng: claim/clay; srp: stanica/stan) aktivira mrežu moždanih regiona u čeonom i slepoočnom režnju u obe hemisfere, dok gramatička kompleksnost (npr. prisustvo morfološkog sufiksa, eng. play+ed, srp: bor+ovi) aktivira isključivo levu hemisferu. Rezultati su takođe pokazali da ovo važi samo za pravilnu i predvidljivu gramatičku kompleksnost (inflekcionu morfologiju), a ne i za nepredvidljivu kompleksnost (derivacionu morfologiju). Ove mehanizme smo zatim testirali i u poljskom, jeziku sa veoma različitom morfološkom strukturom. Podaci iz poljskog podržavaju rezultate iz engleskog, ali i naglašavaju značajne razlike između načina obrade dva jezika. Ukratko, naši rezultati pokazuju da se način na koji razumemo i procesiramo jezik može shvatiti samo u kontekstu njegovih neurobioloških osnova, i podvlače značaj ispitivanja i poređenja različitih jezika.

Neurobiological foundations for human speech comprehension

Existing evidence suggests that speech comprehension engages two functionally distinct neuro-cognitive systems in the human brain: a distributed bi-hemispheric system, which supports the general processing demands associated with mapping sound to meaning; and a left hemisphere system, specialized for grammatical computations. We tested these hypotheses directly in a series of fMRI experiments, by manipulating the types of complexity in spoken English words. Results show that perceptual, non-linguistic complexity (presence of an onset-embedded stem, e.g. claim/clay) activates a network of bilateral fronto-temporal brain regions, while linguistic complexity (presence of a morphological suffix, e.g. play+ed) activates only left-lateralised areas. Furthermore, this left-lateralised effect was seen only for regular and rule-based combinations (inflectional morphology), but not for unpredictable combinations (derivational morphology). We further tested these processing mechanisms in Polish, a language with very different morphological structure. The results from Polish support the findings in English, but also highlight important differences between the two languages. In sum, the results illustrate that human language comprehension can only be understood in the context of its neurobiological substrates, and also underline the importance of cross-linguistic comparisons.